Το κίνημα στα γαλλικά πανεπιστήμια και τα κοινωνικά μέσα

"Από τις 2 Φεβρουαρίου τα γαλλικά πανεπιστήμια βρίσκονται σ' απεργία. Η κινητοποίηση άρχισε από το διδακτικό προσωπικό, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά στη Γαλλία, ενώ πλέον τώρα αγγίζει όλους τους εμπλεκόμενους (φοιτητές, τεχνικό και γραμματειακό προσωπικό κτλ.). Η απεργία εντάσσεται σε ένα ήδη τεταμένο κοινωνικό κλίμα αφού η οικονομική κρίση έχει φέρει απολύσεις, πτώση της αγοραστικής δύναμης και απαισιοδοξία στην πλειοψηφία των Γάλλων".

Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον ιστολόγιο "Η βιομηχανία του εφήμερου" (που αποτελεί ταυτόχρονα και μια από τις λίγες πηγές αξιόπιστης πληροφόρησης για το γαλλικό κίνημα), ο Νίκος Σμυρναίος αναφέρεται στη χρήση των νέων μέσων στο συντονισμό, στην οργάνωση και την προβολή των θέσεων του κινήματος στα γαλλικά πανεπιστήμια αλλά και στην επίδρασή τους στη διαμόρφωση της στάσης των ΜΜΕ.

[...] "Όπως και στην περίπτωση της εξέγερσης του Δεκεμβρίου στην Ελλάδα, σημειώνει ο αρθρογράφος, το διαδίκτυο και οι καινοτόμες εφαρμογές και χρήσεις του αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι των κοινωνικών κινημάτων. Δύο φαίνεται να είναι οι βασικές κατευθύνσεις της συνεισφοράς των νέων μέσων : από την μία η βελτίωση της οργάνωσης, του συντονισμού και της πληροφόρησης μεταξύ των συμμετεχόντων στο κίνημα και από την άλλη η αποτελεσματική προβολή των θέσεων τους στο διαδίκτυο, κάτι που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να επηρεάσει την κάλυψη των γεγονότων από τα κυρίαρχα ΜΜΕ.

Τελικά μάλλον το γαλλικό υπουργείο Παιδείας είχε δίκιο όταν πριν από λίγους μήνες έκανε προκήρυξη έργου με σκοπό την παρακολούθηση του διαδικτύου. Στόχος ήταν ο εντοπισμός των opinion leaders και η ανίχνευση των ?ρευμάτων? της κοινής γνώμης σε θέματα σχετικά με την παιδεία. Δεν ξέρω ποιος κέρδισε τον διαγωνισμό, το σίγουρο όμως είναι ότι αυτές τις μέρες έχει πολύ δουλειά..."

ΠΗΓΗ: Η βιομηχανία του εφήμερου

---

Η αναπαραγωγή της φούσκας ή το laptop των 10$

Η συνταγή είναι απλή: παίρνουμε μια εντυπωσιακή φήμη, τη γαρνίρουμε με εξίσου εντυπωσιακές λεπτομέρειες, σιγοψήνουμε σε σιγανή φωτιά φοβικών συνδρόμων (κάτι σε κακή ασιατική τίγρη που θα κατασπαράξει τον καλό δυτικό καπιταλισμό είναι μια χαρά) και τη διοχετεύουμε στο διαδίκτυο.

Χαλαρώστε κι αφήστε άλλους να κάνουν τη δουλειά. Δεκάδες πρόθυμα παραδοσιακά μέσα, εφημερίδες, ραδιόφωνα, τηλεοπτικά κανάλια αλλά και "κοινωνικά" μέσα, ιστολόγια, φόρουμ και υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης θ' αναλάβουν το σερβίρισμα. Όσο περισσότερα είναι τα κοινωνικά μέσα που θα προβάλλουν την είδηση τόσο περισσότερα τα παραδοσιακά που θ' ασχοληθούν με το σερβίρισμά της. Ισχύει φυσικά και αντίστροφα.

Χαλαρώστε ακόμα περισσότερο. Χαρείτε την επιτυχία της είδησης που μόλις κατασκευάσατε. Γελάστε χαιρέκακα με την αποδόμηση της κοινής λογικής και την αδυναμία των λίγων να πείσουν τους πολλούς για το μέγεθος της φούσκας. Γελάστε με την ψυχή σας με τις αναφορές  και τις εμβριθείς αναλύσεις των "ειδικών".

Μην απογοητευθείτε ούτε όταν θ' αποκαλυφθεί το ψεύδος. Οι μισοί δε θα το πάρουν χαμπάρι και πολλοί απ' τους άλλους μισούς δε θα πιστέψουν ποτέ ότι ήταν ψέμα. Μην τους απογοητεύσετε. Διοχετεύστε κάτι για συνωμοσία των μεγάλων εταιρειών και των κυβερνήσεων. Δώστε τους υλικό για να (αντι)γράψουν. Νικήσατε! 

Κι αν όλ' αυτά σας φαίνονται υπερβολικά δεν έχετε παρά να (ξανα)δείτε την ιστορία με το ινδικό laptop των 10$. Δέκα, ούτε εννιά ούτε έντεκα. Στην αρχή ήταν μια φήμη, στη συνέχεια ήρθε μια δήλωση υπουργού ινδικού κρατιδίου, έπειτα η είδηση διοχετεύθηκε στα μεγάλα δυτικά ΜΜΕ κι από κει στα ιστολόγια, στους ιστοτόπους τεχνολογικών νέων, στα forums.

Έτυχε να παρακολουθήσω την απέλπιδα προσπάθεια χρήστη εγχώριου forum ν' αρθρώσει την αυτονόητη αλήθεια. Δεν ξέρεις τι σου γίνεται απαντούσαν οι υπόλοιποι. Διότι η ασιατική τίγρη έχει περικόψει το κόστος παραγωγής κι έχει δημιουργήσει οικονομία κλίμακας κι αυτό είναι το πρώτο βήμα για την αντιστροφή της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων και την ανακατανομή του πλούτου κλπ. Μέχρι που αποκαλύφθηκε βέβαια ότι στη γραπτή δήλωση του Ινδού υπουργού (αν έγινε ποτέ) είχαν παραλειφθεί κάποια μηδενικά ή ότι δεν εννοούσε laptop  αλλά μάλλον κάτι σε hub άντε access point ή κάτι σχετικό.

Πέρα από το γελοίον του πράγματος ο κίνδυνος είναι πραγματικός: δεχόμαστε πλημμυρίδα πληροφοριών καθημερινά χωρίς να έχουμε αναπτύξει τις δεξιότητες που θα μας επιτρέπουν να τη φιλτράρουμε και να την υποβάλλουμε σε λογικό έλεγχο. Τηλεοπτικά σκουπίδια αναπαράγονται με μεγάλη ευκολία από τα κοινωνικά μέσα και διαδικτυακές αρλούμπες (ή αστειάκια) γίνονται πρώτο θέμα στα κανάλια και τις εφημερίδες. Θυμηθείτε ας πούμε τη φάρσα με το χριστουγεννιάτικο δέντρο του Συντάγματος που το επικείμενο κάψιμό του είχε δήθεν περιληφθεί στο κουπόνι εταιρείας στοιχημάτων του εξωτερικού. Μια αθώα φάρσα ιστολογίου έφτασε να γίνει θέμα τηλεοπτικού καναλιού, να ενεργοποιήσει φοβικά σύνδρομα και να φτάσει ως τη Βουλή (επίκαιρη ερώτηση αποτράπηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή). Όσο πιο εύκολη γίνεται η πρόσβαση σε μεγάλο όγκο πληροφοριών τόσο πιο δύσκολη γίνεται η κριτική διήθησή της, η υποβολή της στη βάσανο της κριτικής και της διασταύρωσης. Και ως εκπαιδευτικοί πρέπει ν' αναρωτηθούμε πόσο και αν συμβάλλουμε στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων εκείνων που θα επιτρέψουν στους μαθητές μας να φιλτράρουν την πληροφορία και να διαμορφώσουν τη δική τους γνώμη. Αλλιώς τους αφήνουμε βορά στον τσαρλατανισμό, στην κατευθυνόμενη πληροφόρηση και στη μαζική υστερία.

Έγκλημα, ΜΜΕ και κοινωνία

Κατά τη διάρκεια ημερίδας με θέμα «Μηνύματα των ΜΜΕ. Μεθοδολογία ανάλυσης», που διοργάνωσε το Τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, η επίκουρη καθηγήτρια κ. Κουκουτσάκη παρουσιάζοντας μια μεθοδολογική πρόταση ανάλυσης της ειδησεογραφίας για το έγκλημα αλλά και μέρος των συμπερασμάτων από σχετικές αναλύσεις που γίνονται επί σειρά ετών στο πλαίσιο προπτυχιακού σεμιναρίου, φώτισε ιδιαίτερα πτυχές της ειδησεογραφίας για το έγκλημα, τέτοιες που την καθιστούν μέρος ενός ευρύτερου ιδεολογικού λόγου περί κοινωνικής συναίνεσης, συμμέτοχο στην κατασκευή και στην αναπαραγωγή στερεότυπων και «αυτονόητων» ερμηνειών.

Αξονα της ανάλυσης και εν τέλει κομβικό σημείο ως προς το μήνυμα που εκπέμπεται αποτελεί η σχέση των ΜΜΕ με τις «πηγές» από τις οποίες αντλούν τις πληροφορίες τους καθώς και το είδος των πηγών.

«Μια κεντρική έννοια που βοηθά στην κατανόηση της σημασίας των πηγών -και με αυτή την έννοια στην κατανόηση της κατασκευής της είδησης- είναι η έννοια των "φορέων πρωταρχικού προσδιορισμού", σύμφωνα με τον όρο που εισήγαγε ο Stuart Hall», επισήμανε η κ. Κουκουτσάκη. Ως «φορείς πρωταρχικού προσδιορισμού» ορίζει ο Hall τους κατόχους θεσμικής ισχύος (στην περίπτωσή μας, διωκτικές αρχές ή δικαστικές αρχές, αρμόδια υπουργεία), αντιπροσωπευτικής ισχύος (εκλεγμένοι εκπρόσωποι) και ειδικής γνώσης (ειδικοί επιστήμονες ασχολούμενοι με το θέμα σε θεωρητικό ή εφαρμοσμένο πεδίο)».

Σε άρθρο της στην ΕΛΕΥΕΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, η Μαρία Δέδε συνοψίζει τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που έγιναν στο πλαίσιο του προπτυχιακού σεμιναρίου «Κοινωνικές αναπαραστάσεις του εγκλήματος και της ποινής»:

• Η δομή και το περιεχόμενο του ειδησεογραφικού μηνύματος φαίνεται να απαντούν στο ερώτημα ποιος είναι ο δράστης, όπου η αναφορά σε ατομικά ή και κοινωνικά χαρακτηριστικά ορίζει τον βαθμό επικινδυνότητας και τον χαρακτήρα των κινήτρων.


• Ο λόγος περί ενός συγκεκριμένου δράστη συμπεριλαμβάνει και την ομάδα προέλευσης. Τυπικό παράδειγμα οι μετανάστες όπου στη δημοσιογραφική αφήγηση μεταφέρεται μια κοινωνική συνθήκη που αφορά την πλειονότητα αυτών των πληθυσμών και συντελεί στην αναπαραγωγή και εμπέδωση της γενίκευσης: μετανάστης/λαθρομετανάστης/ εγκληματίας. Δηλαδή, όπως τα προβλήματα νομιμοποίησης τους εξαιρούν από την κανονικότητα του πολίτη και τους καθιστούν «μη πρόσωπα», έτσι και στη δημοσιογραφική αφήγηση αναπαράγεται συμβολικά αυτή η συνθήκη καθώς αναφέρονται μόνο ως εθνικότητα (π.χ. Αλβανός δράστης).


• Η κατασκευή συλλογικού υποκειμένου: Ενα μεμονωμένο περιστατικό εντάσσεται σε μια κατηγορία με τυπικούς δράστες, θύματα, συνθήκες τέλεσης (εγκληματικότητα μεταναστών, νεανική εγκληματικότητα κ.ά.). Στο υλικό εντοπίστηκαν πολλές περιπτώσεις όπου «οι δράστες είναι άτομα νεαρής ηλικίας και τα θύματα ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (ηλικιωμένοι) ή ομάδες που αναπαριστώνται ως η επιτομή της κανονικότητας: νοικοκυραίοι, εργαζόμενοι κ.λπ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως σημείωσε η κ. Κουκουτσάκη, ο δημοσιογραφικός λόγος στην περίπτωση των εκπαιδευτικών κινητοποιήσεων και η αναπαράσταση των νεαρών διαδηλωτών συλλήβδην ως «ταραχοποιών», τοποθετώντας τα γεγονότα στο πλαίσιο της κοινής εγκληματικότητας. Το άλλο σκέλος της αναπαράστασης είναι ο λόγος περί ανυπεράσπιστων πολιτών, εγκαταλελειμμένων στο έλεος των ταραχοποιών [...].

Ολόκληρο το άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ


?

ΜΜΕ και προπαγάνδα

Γάζα: η μεγαλύτερη φυλακή του πλανήτη. 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι, αποκλεισμένοι στρατιωτικά, οικονομικά και ενεργειακά σε μια στενή λωρίδα γης, προσπαθούν να επιβιώσουν. Παγιδευμένοι στις συμπληγάδες της γεωπολιτικής και των οικονομικών συμφερόντων υφίστανται το ένα μετά το άλλο τα συντριπτικά χτυπήματα του ισχυρού γείτονα.

Τούτες τις μέρες, τις γιορτινές για μας, το Ισραήλ αποφάσισε να εξαπολύσει νέα επίθεση. Από την εποχή της κατάληψης των παλαιστινιακών εδαφών, το 1967, έχει να δει η περιοχή τέτοια βιαιότητα και εντατικό ρυθμό βομβαρδισμών. Ο, μέχρι στιγμής, απολογισμός για άλλη μια φορά τραγικός. Εκατοντάδες οι νεκροί κι οι τραυματίες κι ανάμεσά τους πολλοί οι άμαχοι και τα μικρά παιδιά.

Μπροστά σ' αυτή την απερίγραπτη τραγωδία η παγκόσμια κοινότητα αρκείται, για μια ακόμα φορά, σε ευχολόγια. Από κοντά και τα διεθνή ΜΜΕ άλλοτε κρατώντας ίσες αποστάσεις ανάμεσα στον θύτη και το θύμα, άλλοτε αποσιωπώντας τις αιτίες και άλλοτε αναπτύσσοντας θεωρίες συνωμοσίας, "κανονικοποιούν" την τραγωδία και την παρουσιάζουν περίπου ως τη νομοτελειακή κατάληξη μιας βίαιης σχέσης ανάμεσα σε δυο αταίριαστους γείτονες.

Αυτή τη στάση των ΜΜΕ στηλιτεύει σε κείμενο του στο tvxs.gr, ο Στέλιος Κούλογλου, αναδεικνύοντας παράλληλα τη χρήση του διαδικτύου ως εναλλακτικού μέσου ενημέρωσης των πολιτών: "Στις ΗΠΑ, η κατάσταση είναι απερίγραπτη. Καμμιά εφημερίδα ή τηλεόραση δεν έχει μπει στο κόπο να παρουσιάσει το ιστορικό της υπόθεσης ή να σχολιάσει την χωρίς προηγούμενο αιματοχυσία ή την επιθετικότητα της ισραηλινής πλευράς.

Μέχρι χθές Δευτέρα, οι συνήθως λαλίστατοι ?New York Times?, δεν είχαν σχολιάσει καθόλου τα γεγονότα που στα βασικά ΜΜΕ παρουσιάζονται με τη μορφή απλών ρεπορτάζ. Η γενική ιδέα είναι ότι το Ισραήλ απάντησε στις ?προκλήσεις? της Χαμάς, η οποία από την Γάζα εκτόξευε πυραύλους στα γειτονικά ισραηλινά εδάφη. Η ισραηλινή προπαγάνδα, που θέλει να παρουσιάζει τον αδυσώπητο βομβαρδισμό ως αντίδραση στην δράση της Χαμάς έχει περάσει. Την ίδια άποψη έχουν υιοθετήσει, σε διάφορους βαθμούς, και ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Το γερμανικό περιοδικό Spiegel που συνηθίζει να σχολιάζει τα γεγονότα έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο, εμφανίζοντας τη σφαγή σαν σχέδιο της ?Χαμάς!!. "Όσο αιματηρή κι αν ήταν η ισραηλινή επίθεση", γράφει το περιοδικό χθες, "είναι βασικά αποτέλεσμα ενός κυνικού υπολογισμού της Χαμάς?". Η Χαμάς, αρνήθηκε την παράταση της εκεχειρίας και άρχισε να εξαπολύει πυραύλους πιστεύοντας ότι οι τηλεοπτικές εικόνες και η "κλιμάκωση της βίας θα κάνουν την Δύση να θεωρήσει την Χαμάς ως εταίρο στις διαπραγματεύσεις"!. Ολα αυτά γράφονται σοβαρά, την στιγμή που ολόκληρος ο μηχανισμός εξουσίας της Χαμάς στη Γάζα δέχεται συντριπτικά πλήγματα.

Από το σύνολο του διεθνούς τύπου, πρέπει κανείς να διαβάσει ισραηλινές εφημερίδες όπως η Haaretz (δες διπλανές στήλες) για να καταλάβει τι συμβαίνει στη πραγματικότητα. Την Κυριακή η έγκυρη εφημερίδα συνόψιζε τη κατάσταση ως εξής σε ένα άρθρο ανάλυσης: "1.5 εκατ ανθρώπινα όντα, οι περισσότεροι απόκληροι και απελπισμένοι πρόσφυγες ζούν σε μια γιγαντιαία φυλακή, εύφορο έδαφος για ένα νέο γύρο αιματοχυσίας. Το γεγονός ότι η Χαμάς μπορεί να το παρατράβηξε με τις ρουκέτες της δεν αποτελεί δικαιολογία για την ισραηλινή πολιτική τις τελευταίες δεκαετίες, για την οποία της αξίζει να φάει στο πρόσωπο ένα ιρακινό παπούτσι".

Στην ίδια εφημερίδα, μπορει κανείς να πληροφορηθεί ότι ήταν το Ισραηλ που παραβίασε την εκεχειρία, τινάζοντας ένα τούνελ των Παλαιστίνιων: "Έξι μήνες πριν το Ισραήλ ζήτησε και πήρε από την Χαμάς εκεχειρία. Την παραβίασε μονομερώς τινάζοντας ένα τούνελ, ζητώντας την ίδια στιγμή από την Αίγυπτο να αποτρέψει την Χαμάς από επιθέσεις". "Η παραβιαση της εκεχειρίας από το Ισραήλ", έγραφε το κύριο άρθρο της ιστορικής εφημερίδας ( ιδρύθηκε το 1918 και είναι η παλιότερη στη χώρα) χειροτέρευσε τη κατάσταση που οδήγησε στο πόλεμο?. Στο σύνολο σχεδόν του διεθνούς τύπου,η Χαμάς έχει παρουσιαστεί ως η πλευρά που παραβίασε την εκεχειρία.

[...] Είναι περιττό να σημειωθεί ότι σε κανένα ρεπορτάζ ή ανάλυση δεν αναφέρεται ότι η Χαμάς το 2006 εκλέχθηκε με τους ψήφους των Παλαιστινίων και στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη, όπου έχασε την εξουσία σε όφελος του Μαχμουτ Αμπάς μετά από ένα πραξικόπημα που ενορχήστρωσαν Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ επειδή δεν τους άρεσε το αποτέλεσμα των εκλογών.

Ούτε λόγος βέβαια να γίνεται για το γεγονός ότι ,ακόμη και αν η Χαμάς είχε ξεκινήσει τις επιθέσεις πράγμα που δεν έγινε, είχε δικαίωμα να το κάνει με βάση τους διεθνείς νόμους. Οι σχετικές συνθήκες του ΟΗΕ προβλέπουν ότι ένας λαός που βρίσκεται υπό κατοχή έχει το δικαίωμα να χρησημοποιήσει όλα τα μέσα, ακόμη και ένοπλα, για την απελευθέρωση του. Και σύμφωνα με όλα τα ψηφίσματα του ΟΗΕ τα Παλιαστινιακά εδάφη βρίσκονται υπό Ισραηλινή κατοχή.

Τις παραπάνω πληροφορίες βρίσκει κανείς εύκολα στο νέο μέσο ενημέρωσης που αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια: το ίντερνετ. Από την συνεχιζόμενη απόπειρα γενοκτονίας στη Γάζα μέχρι τα πρόσφατα γεγονότα στην Ελλάδα μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, το διαδίκτυο προσφέρει ελεύθερη ενημέρωση στην οποία συμβάλλουν οι ίδιοι οι πολίτες- δημοσιογράφοι στέλνοντας ειδήσεις,ανταποκρίσεις και εικόνες.
Βρισκόμαστε στο τέλος της ανεξέλεγκτης εξουσίας των συμβατικών ΜΜΕ. Γι αυτό το σύνθημα για τη σημερινή εκδήλωση στο Σύνταγμα θα έπρεπε να ήταν :?μην πετάξεις την ΤΒ,κάνε την Web-TV.

Ολόκληρο το άρθρο του Στ. Κούλογλου

Εφημερίδες και διαδίκτυο

Όπως εκτιμά ο αυστραλιανής καταγωγής μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης, Ρούμπερτ Μέρντοχ, σε ομιλία του με τίτλο «Το μέλλον των εφημερίδων: Πέρα από τα νεκρά δέντρα», το Διαδίκτυο πρόσφερε δυνατότητες όπως και προκλήσεις και οι εφημερίδες θα εξακολουθούν να υπάρχουν με τη μια μορφή ή την άλλη. «Πολλοί δημοσιογράφοι φαίνεται να απολαμβάνουν πεισματικά το αναμάσημα του επερχόμενου αφανισμού», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ρούπερτ Μέρντοχ. «Κόντρα στη συντέλεια και σε εκείνους που βυθίζονται στη θλίψη, εγώ πιστεύω πως οι εφημερίδες θα ανέβουν σε νέα ύψη, μέσα στον 21ο αιώνα», τόνισε. Ο Ρούπερτ Μέρντοχ υποστηρίζει σθεναρά ότι οι άνθρωποι σήμερα ανά τον κόσμο είναι «περισσότερο διψασμένοι να εξασφαλίσουν πρόσβαση στην πληροφορία από ποτέ» και οι εφημερίδες έχουν ένα πλεονέκτημα έναντι των περίφημων μπλόγκερ και άλλων «νεοφερμένων» στον χώρο, γιατί έχουν εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη των αναγνωστών τους. «Οι αναγνώστες θέλουν ό,τι ήθελαν πάντα: μια πηγή που να μπορούν να εμπιστευθούν», επισημαίνει. «Είναι αλήθεια ότι στα χρόνια που έρχονται, κάποιες εφημερίδες θα χάσουν σε κυκλοφορία. Αλλά αν οι εφημερίδες παρέχουν στους αναγνώστες τους ειδήσεις που μπορούν να εμπιστευθούν, θα δούμε κέρδη στην κυκλοφορία, στις ηλεκτρονικές μας σελίδες, στην προώθηση εξατομικευμένων μηνυμάτων με ειδήσεις σε "ειδικούς" αναγνώστες μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μηνύματος στο κινητό τους τηλέφωνο», διευκρινίζει. (από άρθρο της Κατερίνας Τζαβάρα στην Ελευθεροτυπία)

Παρά το γεγονός  ότι η είδηση κάνει τον γύρο του κόσμου κάτω από τίτλους όπως "οι εφημερίδες θα κυκλοφορούν για πάντα", μια δεύτερη ματιά σε όσα λέει ο Μέρντοχ, νομίζω ότι μπορεί να οδηγήσει και σε άλλες αναγνώσεις.

• Οι παραδοσιακοί εκδότες βλέπουν ένα -ολοένα και μεγαλύτερο- μέρος των αναγνωστών τους να στρέφονται στο διαδίκτυο για την ενημέρωσή τους. Η μετατόπιση αυτή τους αναγκάζει να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους στις νέες συνθήκες.


• Οι "διψασμένοι για πληροφορία πολίτες" έχουν πολλαπλούς τρόπους πρόσβασης σ' αυτήν. Μια γενιά μεγαλωμένη στο διαδίκτυο είναι πλέον αρκετά υποψιασμένη για τον ρόλο των παραδοσιακών ΜΜΕ και αναζητά εναλλακτικούς τρόπους διαδραστικής ενημέρωσης.


• Η αξιοπιστία των εφημερίδων, που επικαλείται ο Μέρντοχ, δεν αποτελεί κατ' ανάγκη το συγκριτικό τους πλεονέκτημα σε σχέση με τους bloggers ή τους άλλους "νεοφερμένους" στο χώρο. Ίσα ίσα που η έλλειψη αξιοπιστίας των παραδοσιακών ΜΜΕ κάνει το επιχείρημα να μοιάζει περισσότερο με ευχή και να ερμηνεύει τη στροφή των πολιτών στον ανεξάρτητο σχολιασμό.


•  Αλλά το πιο ενδιαφέρον, είναι η έμμεση παραδοχή ότι οι εφημερίδες θα αναζητήσουν το μελλοντικό τους Ελντοράντο στα Νέα Μέσα, στο διαδίκτυο, στο κινητό, στην παροχή εξατομικευμένης πληροφόρησης σε "ειδικούς" αναγνώστες. Θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν, όπως λέει ο Μέρντοχ, με τη μια μορφή ή με την άλλη.

Με την άλλη, με την άλλη κ. Μέρντοχ... Το μέλλον είναι εδώ και δε θα μας αφήσει να πλήξουμε.

Πολύ καλό για να είναι αλήθεια

Αν αφιερώσετε ένα κλικ στη διεύθυνση http://www.nytimes-se.com/  (όσο παραμένει σε λειτουργία) θα βρεθείτε μπροστά σε μια κανονική έκδοση των New York Times.

Κανονική; Όχι και τόσο...

Πρώτα απ' όλα η ημερομηνία: 4 Ιουλίου 2009.

Ύστερα, οι ειδήσεις. Ας πούμε, το κύριο άρθρο αναγγέλλει το τέλος της εμπλοκής των Αμερικανών στο Ιράκ.  "Ο πόλεμος στο Ιράκ τελείωσε. Με μία λιτή ανακοίνωση, το υπουργείο Αμυνας των ΗΠΑ κήρυξε την -ανεπιτυχή- ολοκλήρωση της επιχείρησης «Ιρακινή Ελευθερία», αλλά και της επιχείρησης «Διαρκής Ειρήνη», στο Αφγανιστάν, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας αναμένεται να επιστρέψουν στη βάση τους τις αμέσως προσεχείς εβδομάδες".

Οι εκπλήξεις δε σταματούν εδώ. Στο ίδιο άρθρο η διεύθυνση της εφημερίδας ζητά συγγνώμη εκ μέρους όσων αρθρογράφων της υποστήριξαν στο παρελθόν τον πόλεμο και ανακοινώνει την απόλυσή τους.

Στις οικονομικές σελίδες διαβάζουμε ότι θεσπίζεται από σήμερα και στο εξής ανώτατος μισθός για τα στελέχη των επιχειρήσεων, ο οποίος δεν μπορεί να υπερβαίνει το 15πλάσιο του κατώτατου μισθού ενός εργάτη.

Επιπλέον, η καθολική και δωρεάν υγειονομική περίθαλψη αποτελεί πλέον πραγματικότητα, ενώ ανακαλούνται από τις αυτοκινητοβιομηχανίες όσα οχήματα δεν είναι υβριδικά.

O γνωστός αρθρογράφος Thomas L. Friedman, υπέρμαχος της νεοφιλελεύθερης εκδοχής της παγκοσμιοποίησης και πρωτεργάτης των κονδυλοφόρων που στήριξαν την εισβολή στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ απολογείται για τη στάση του όλα αυτά τα χρόνια και υπόσχεται, όσο ζει, να μην ξανακρατήσει πένα, τουλάχιστον για να γράψει...

Σε «συνέντευξή» της, η  απερχόμενη υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κοντολίζα Ράις, εξομολογείται ότι γνώριζε πριν από το 2003 ότι δεν υπήρχαν όπλα μαζικής καταστροφής στο Ιράκ, αλλά το απέκρυψε από τους Αμερικανούς πολίτες και τη διεθνή κοινότητα.

Επίσης, αναγγέλλεται η ψήφιση νομοσχεδίου για την «εκλογίκευση» των κανόνων της αγοράς και η ανάκληση των αντιτρομοκρατικών προεδρικών διαταγμάτων του κ. Μπους, που υπονομεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Τέλος, περιλαμβάνονται ακόμη και διαφημίσεις. Στην πλέον χαρακτηριστική από αυτές, μεγάλη εταιρεία εμπορίας πολύτιμων λίθων ανακοινώνει ότι θα διαθέσει μέρος των εσόδων της για την αποκατάσταση όσων παιδιών ακρωτηριάστηκαν στην Αφρική, δουλεύοντας σε παράνομα ορυχεία διαμαντιών.

Φυσικά πρόκειται για φάρσα. Για την ακρίβεια κάτι ανάμεσα σε φάρσα και καλοστημένη προβοκάτσια. Και δε μιλάμε μόνο για την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας. 1, 2 εκατομμύρια αντίτυπα των New York Times μοιράστηκαν το πρωί της Τετάρτης από τους κεντρικούς σταθμούς του μετρό της Νέας Υόρκης, της Ουάσιγκτον, του Λος Αντζελες, του Σαν Φραντσίσκο, της Φιλαδέλφειας και άλλων πόλεων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το εγχείρημα κόστισε περίπου 100.000 δολάρια, τα οποία συγκεντρώθηκαν από δωρεές και η προετοιμασία του διήρκεσε 6 μήνες. Ανάμεσα στους συντάκτες του «φύλλου» περιλαμβάνονται και τρεις δημοσιογράφοι των αυθεντικών Times, οι οποίοι, για ευνόητους λόγους, επιθυμούν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους. Σκοπός τους ήταν να δείξουν πώς θα μεταμορφωθεί ο κόσμος μας αν ο νεοεκλεγείς πρόεδρος, Μπαράκ Ομπάμα, υλοποιήσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις.

Η υλοποίηση του εγχειρήματος από μια μάλλον ολιγομελή ομάδα εθελοντών είναι βέβαια σημαντικό επίτευγμα. Από την άλλη όμως, υποβάλλει και σκέψεις για την ανάδυση ενός νέου, διαβρωτικού και ασφαλώς πολύ αποτελεσματικού ακτιβισμού. Λέτε;

ΠΗΓΗ: Καθημερινή, με πληροφορίες του Associated Press

Είναι το Google ο νέος κυρίαρχος των ΜΜΕ;

O Miguel Helft είναι δημοσιογράφος των New York Times, ειδικευμένος σε θέματα εταιρειών διαδικτύου. Τόσο η θέση του στην εφημερίδα όσο και οι βασικές του σπουδές (είναι μηχανικός λογισμικού) προσδιορίζουν τη θεματολογία του. Γράφει τεχνικά κυρίως θέματα αφήνοντας γι άλλους συντάκτες της εφημερίδας τις κοινωνιολογικές προεκτάσεις.

Στις 10 Αυγούστου ο Helft δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο "Is Google a Media Company?" Το άρθρο συζητήθηκε ευρύτατα κι όχι μόνον γιατί ο Helft κινούνταν στο, ασυνήθιστο γι αυτόν, πεδίο της ανάλυσης των ευρύτερων τάσεων στον χώρο των ΜΜΕ αλλά και γιατί, διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές, μπορούσες να διακρίνεις την πρόθεση της εφημερίδας να εκφράσει ανησυχία για την εμπλοκή της Google στον χώρο των παραδοσιακών μέσων μαζικής ενημέρωσης και την άλωση της αγοράς που παραδοσιακά νέμονταν.

Σε μια πρώτη ανάγνωση, το άρθρο παρουσιάζει την εμπλοκή της Google στο χώρο των δικτυακών εγκυκλοπαιδειών με την έναρξη λειτουργίας του Knol, ως μια προσπάθεια να επεκταθεί στον χώρο της παραγωγής περιεχομένου. Διαβάζοντας, όμως, το κείμενο ήταν εύκολο, ακόμα και για τον πιο ανυποψίαστο αναγνώστη, να καταλάβει ότι στόχος της εφημερίδας ήταν να διατυπώσει όχι μόνο την ανησυχία της για τη μονοπωλιακή θέση που θα μπορούσε να καταλάβει το Google στον χώρο των ΜΜΕ αλλά και ένα είδος προειδοποίησης για την αντίδραση των παραδοσιακών εκδοτών.

Είναι όμως η Google μια εταιρεία των ΜΜΕ, όπως αναρωτιέται το άρθρο;

Η Google απαντά πως όχι, και δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει πως το βασικό πεδίο επιχειρηματικής της δραστηριότητας είναι η αναζήτηση περιεχόμενου και όχι η παραγωγή του.

Τυπικά είναι έτσι. Η Google δεν απασχολεί δημοσιογράφους ούτε συγγραφείς. Στην πράξη όμως, κάθε νέα επιχειρηματική κίνηση την φέρνει πιο κοντά στην παραγωγή περιεχομένου. Με το Knol ανταγωνίζεται τη Wikipedia, με το Blogger απέκτησε πρόσβαση σε μια από τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες αγορές περιεχομένου. Παράλληλα, ψηφιοποιεί εκατομμύρια τίτλους βιβλίων που πρόκειται να διαθέσει μέσω της μηχανής αναζήτησης, κατέχει τα αρχεία του ιστορικού Usenet, προσφέρει μέσω του Google News άρθρα του Associated Press και οικονομικές πληροφορίες μέσω του Google Finance. και πάνω απ' όλα, της ανήκει το YouTube, το κορυφαίο site αποθήκευσης και διανομής περιεχομένου στον πλανήτη.

Τα παραδοσιακά ΜΜΕ βλέπουν με ανησυχία έναν νέο μεγάλο παίκτη να γιγαντώνεται στη γειτονιά τους και να υφαρπάζει ένα μεγάλο κομμάτι των διαφημιστικών εσόδων που ως τώρα νέμονταν και να απειλεί με ριζική ανακατανομή των ισορροπιών στον χώρο.

Μέχρι σήμερα, η σχέση των ΜΜΕ και της Google ήταν σχέση συνεργασίας κι όχι ανταγωνισμού. Οι δικτυακές εκδόσεις των εφημερίδων (αλλά και των καναλιών) δεν απειλούσαν τις συμβατικές εκδόσεις αντίθετα συνέβαλλαν στην κερδοφορία των επιχειρήσεων. Η μηχανή της Google διοχέτευε δικτυακή κίνηση στις εφημερίδες και τα δυο μέρη μοιράζονταν πρόσθετα διαφημιστικά έσοδα μέσω του AdSense.

Τώρα όμως, τα πράγματα αλλάζουν. Οι εφημερίδες δεν είναι οι κάτοχοι του περιεχομένου που παράγουν, απασχολώντας μάλιστα στρατιές δημοσιογράφων, αλλά ένας ακόμα προορισμός. Το Google News έχει καθημερινά περισσότερες επισκέψεις από όλες τις εφημερίδες των ΗΠΑ μαζί. Δε λέμε πια "βρήκα ένα άρθρο στους Times" αλλά "βρήκα ένα άρθρο στο Google".

Και δεν είναι μόνον αυτό. Η παράλληλη κυριαρχία της Google τόσο στον τομέα παραγωγής και φιλοξενίας περιεχομένου όσο και σε εκείνον των μηχανών αναζήτησης γεννά έναν ακόμη φόβο: να χρησιμοποιήσει η Google την παντοκρατορία της στο χώρο της δικτυακής αναζήτησης για να διοχετεύσει δικτυακή κίνηση στο περιεχόμενο που της ανήκει.

Παρότι κάτι τέτοιο δεν είναι λογικό ν' ανήκει στις προθέσεις της Google, οι φόβοι των παραδοσιακών εκδοτών δε φαίνεται να διασκεδάζονται. Αντίθετα, όπως προκύπτει και από μια σειρά ανάλογες επιθέσεις, φαίνεται να προετοιμάζονται για δυναμική αντιπαράθεση.

Έτσι, η διαπίστωση του Dr Yoffie, ειδικού σε θέματα ΜΜΕ, με την οποία κλείνει το κείμενο ηχεί περισσότερο ως απειλή παρά ως πρόβλεψη: "Αν η Google επεκταθεί, λέει στο χώρο του περιεχομένου, θα συναντήσει μπροστά τις ίδιες συγκρούσεις που αντιμετώπισε και η Microsoft πριν από μια δεκαετία. Πολλά από τα ζητήματα που είδαμε να αποτελούν σημεία τριβής ανάμεσα στη Microsoft και το ¨οικοσύστημά" της θα τα δούμε να αποτελούν σημεία τριβής ανάμεσα στην Google και το οικοσύστημά της".