Συνδρομητικές ηλεκτρονικές εφημερίδες

Πριν από δυο περίπου χρόνια είχα κάνει εγγραφή στο ηλεκτρονικό αρχείο των Times του Λονδίνου, μια καταπληκτική υπηρεσία που σου έδινε την ευκαιρία να περιηγηθείς στα φύλλα της ιστορικότερης ευρωπαϊκής εφημερίδας από την έκδοσή της ως τις μέρες μας. Η ελεύθερη πρόσβαση στο υλικό είχε κρατήσει, αν θυμάμαι καλά, ένα τρίμηνο κι έπειτα μετατράπηκε σε συνδρομητική και μάλιστα με σχεδόν απαγορευτικό τίμημα.

Αυτή ήταν η πρώτη πράξη της προσπάθειας του Μέρντοχ να τιμολογήσει ένα τμήμα έστω της ηλεκτρονικής έκδοσης της εφημερίδας του. Την προηγούμενη εβδομάδα ένα mail των Times ζητούσε την επιβεβαίωση της παλιάς εγγραφής υποσχόμενο πολλές νέες υπηρεσίες για τα μέλη. Τα λογότυπα των πιστωτικών καρτών στο τέλος του μηνύματος απέτρεψαν την προσεκτικότερη ανάγνωση του μηνύματος. Όπως διαβάζω σήμερα στην Καθημερινή, από τον Ιούνιο οι ιστοσελίδες της βρετανικής εφημερίδας The Times και της κυριακάτικης έκδοσης The Sunday Times θα γίνουν συνδρομητικές. Η ημερήσια συνδρομή καθορίστηκε στη 1 λίρα (περίπου 1,12 ευρώ), ενώ θα υπάρχει και η δυνατότητα εβδομαδιαίας συνδρομής στο ύψος των 2 λιρών για τις ιστοσελίδες της ημερήσιας (www.thetimes.co.uk) και της κυριακάτικης έκδοσης (thesundaytimes.co.uk), οι οποίες θα εγκαινιαστούν στις αρχές Μαΐου, σε αντικατάσταση της υφιστάμενης κοινής ιστοσελίδας Times Online (www.timesonline.co.uk).

Το επιχειρηματικό σχέδιο του Μέρντοχ για την τιμολόγηση των ηλεκτρονικών εκδόσεων του ομίλου του έρχεται ως απάντηση στη συνεχιζόμενη πτώση των πωλήσεων των έντυπων εκδόσεων. Από την έκβαση του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί αν και κατά πόσο θα ακολουθήσουν το δικό του μοντέλο και άλλοι εκδότες καθώς και η στάση τους έναντι των "Νέων Μέσων" που συχνά αναδημοσιεύουν τμήματα ή και ολόκληρα άρθρα των εφημερίδων τους. Στην Ελλάδα ανάλογη προσπάθεια έγινε από το ΒΗΜΑ, που αρχικά ζήτησε συνδρομή για την ανάγνωση της εφημερίδας ενώ στη συνέχεια περιορίστηκε στη συνδρομή για εκέινους που επιθυμούν να σχολιάζουν τα κείμενά του (πόσοι ανταποκρίθηκαν άραγε;)

Εφημερίδες και διαδίκτυο

Όπως εκτιμά ο αυστραλιανής καταγωγής μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης, Ρούμπερτ Μέρντοχ, σε ομιλία του με τίτλο «Το μέλλον των εφημερίδων: Πέρα από τα νεκρά δέντρα», το Διαδίκτυο πρόσφερε δυνατότητες όπως και προκλήσεις και οι εφημερίδες θα εξακολουθούν να υπάρχουν με τη μια μορφή ή την άλλη. «Πολλοί δημοσιογράφοι φαίνεται να απολαμβάνουν πεισματικά το αναμάσημα του επερχόμενου αφανισμού», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ρούπερτ Μέρντοχ. «Κόντρα στη συντέλεια και σε εκείνους που βυθίζονται στη θλίψη, εγώ πιστεύω πως οι εφημερίδες θα ανέβουν σε νέα ύψη, μέσα στον 21ο αιώνα», τόνισε. Ο Ρούπερτ Μέρντοχ υποστηρίζει σθεναρά ότι οι άνθρωποι σήμερα ανά τον κόσμο είναι «περισσότερο διψασμένοι να εξασφαλίσουν πρόσβαση στην πληροφορία από ποτέ» και οι εφημερίδες έχουν ένα πλεονέκτημα έναντι των περίφημων μπλόγκερ και άλλων «νεοφερμένων» στον χώρο, γιατί έχουν εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη των αναγνωστών τους. «Οι αναγνώστες θέλουν ό,τι ήθελαν πάντα: μια πηγή που να μπορούν να εμπιστευθούν», επισημαίνει. «Είναι αλήθεια ότι στα χρόνια που έρχονται, κάποιες εφημερίδες θα χάσουν σε κυκλοφορία. Αλλά αν οι εφημερίδες παρέχουν στους αναγνώστες τους ειδήσεις που μπορούν να εμπιστευθούν, θα δούμε κέρδη στην κυκλοφορία, στις ηλεκτρονικές μας σελίδες, στην προώθηση εξατομικευμένων μηνυμάτων με ειδήσεις σε "ειδικούς" αναγνώστες μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μηνύματος στο κινητό τους τηλέφωνο», διευκρινίζει. (από άρθρο της Κατερίνας Τζαβάρα στην Ελευθεροτυπία)

Παρά το γεγονός  ότι η είδηση κάνει τον γύρο του κόσμου κάτω από τίτλους όπως "οι εφημερίδες θα κυκλοφορούν για πάντα", μια δεύτερη ματιά σε όσα λέει ο Μέρντοχ, νομίζω ότι μπορεί να οδηγήσει και σε άλλες αναγνώσεις.

• Οι παραδοσιακοί εκδότες βλέπουν ένα -ολοένα και μεγαλύτερο- μέρος των αναγνωστών τους να στρέφονται στο διαδίκτυο για την ενημέρωσή τους. Η μετατόπιση αυτή τους αναγκάζει να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους στις νέες συνθήκες.


• Οι "διψασμένοι για πληροφορία πολίτες" έχουν πολλαπλούς τρόπους πρόσβασης σ' αυτήν. Μια γενιά μεγαλωμένη στο διαδίκτυο είναι πλέον αρκετά υποψιασμένη για τον ρόλο των παραδοσιακών ΜΜΕ και αναζητά εναλλακτικούς τρόπους διαδραστικής ενημέρωσης.


• Η αξιοπιστία των εφημερίδων, που επικαλείται ο Μέρντοχ, δεν αποτελεί κατ' ανάγκη το συγκριτικό τους πλεονέκτημα σε σχέση με τους bloggers ή τους άλλους "νεοφερμένους" στο χώρο. Ίσα ίσα που η έλλειψη αξιοπιστίας των παραδοσιακών ΜΜΕ κάνει το επιχείρημα να μοιάζει περισσότερο με ευχή και να ερμηνεύει τη στροφή των πολιτών στον ανεξάρτητο σχολιασμό.


•  Αλλά το πιο ενδιαφέρον, είναι η έμμεση παραδοχή ότι οι εφημερίδες θα αναζητήσουν το μελλοντικό τους Ελντοράντο στα Νέα Μέσα, στο διαδίκτυο, στο κινητό, στην παροχή εξατομικευμένης πληροφόρησης σε "ειδικούς" αναγνώστες. Θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν, όπως λέει ο Μέρντοχ, με τη μια μορφή ή με την άλλη.

Με την άλλη, με την άλλη κ. Μέρντοχ... Το μέλλον είναι εδώ και δε θα μας αφήσει να πλήξουμε.