Φωτογραφία 1948

[youtube /v/h0xw5HqR09w&hl=en_US&fs=1&]Κική Δημουλά σήμερα. Παρήγορο να διαπιστώνεις ότι η ποίηση μαγεύει ακόμα τα παιδιά. Ο δάσκαλος, βεβαίως - βεβαίως, το βιολί του. "Φωτογραφία 1948". "Παράλληλο κείμενο" στο "Κονιάκ Μηδέν Αστέρων".  Χαρείτε το

• Το ποίημα από τη συλλογή Το λίγο του κόσμου (1971). Ακούγεται η Προσωπογραφία της μητέρας μου από το δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι Το χαμόγελο της Τζοκόντα (1964).

Logicomix

Τα τελευταία χρόνια κάθε Σεπτέμβρη παρουσιάζομαι και σε άλλο σχολείο. Τα ξέρετε... Διαδοχικές μεταθέσεις, διάθεση ΠΥΣΔΕ, υπεραριθμία, τέτοια όμορφα. Βεβαίως, όταν πηγαίνεις στο σχολείο Σεπτέμβρη καιρό, δε μπορείς να διαλέξεις όποιο μάθημα θέλεις. Στην εκπαίδευση και κάπου αλλού, που μου διαφεύγει αυτή τη στιγμή, νόμος είναι το δίκιο του "παλιού". Όταν φτάνω λοιπόν στο σχολείο η κατανομή των μαθημάτων είτε έχει γίνει είτε έχει συμφωνηθεί (το ίδιο είναι). Έτσι, αρκούμαι στα "λιμά". Αλλά έχω αποφασίσει να το αντιμετωπίζω με αξιοπρέπεια. Το "στολίζω" μάλιστα και με διάφορες ατάκες του στυλ:

-Από μικρός το όνειρό μου ήταν να διδάσκω μαθήματα Γενικής Παιδείας Γ΄ Λυκείου ή ψοφάω για μαθήματα επιλογής Α΄ Λυκείου. Δώστε μου Ψυχολογία και πάρτε μου την ψυχή, ή  ακόμα, αν έχετε την καλοσύνη, δώστε μου Επιτάφιο της Γ΄, μ' αρέσουν οι Επιτάφιοι, πήγαινα και στην περιφορά και μάλιστα ως παπαδάκι, ή θέλω να κάνω μάθημα και να μη μου δίνει κανείς σημασία (άλλωστε όλοι οι μεγάλοι καλλιτέχνες έτσι ξεκίνησαν). Τέτοια...

Αλλά φέτος φαίνεται ότι ξεπέρασα το όριο.

- Θα πάρεις Φιλοσοφία της Βου, συνάδελφε, μου είπαν.

-Βεβαίως, είπα, η Φιλοσοφία ανήκει στις πρώτες προτιμήσεις μου.

Οι κλεφτές ματιές και κάτι από χαιρέκακο γελάκι έπρεπε να με είχαν υποψιάσει. Ή τουλάχιστον, θα έπρεπε να με είχε συνεφέρει η επόμενη ερώτηση:

- Το καινούργιο βιβλίο το έχεις δει;

-Αμέ, είπα με ευκολία.

Δεν πρόσεξα αν σταυροκοπιούνταν αλλά την έκπληξη την παρατήρησα. Την "υπεροψία" του νέου συναδέλφου την είχαν διαγνώσει αλλά και "μέθην";

Και έτσι, πήρα Φιλοσοφία της Βου. Κι είχα πει αλήθεια ότι η Φιλοσοφία μ' αρέσει και πως, όποτε μπορώ, θέλω να τη διδάσκω. Αλήθεια επίσης ήταν ότι είχα δει το καινούργιο βιβλίο. Το είδα είχα πει, όχι ότι το είχα διαβάσει. Γιατί όταν το διάβασα, κατάλαβα γιατί κανείς δεν είχε σπεύσει να το αναλάβει.

Κείμενα "σεντόνια", ανακολουθίες, ασάφειες, παραλείψεις και ανυπαρξία μεθόδου και παιδαγωγικών στόχων κι ακόμα άγνοια του πληθυσμού - στόχου και των αναγκών του. Κι έκτοτε αναμετριέμαι, με γενναιότητα, με το τέρας. Κι επειδή έχω συνηθίσει να μη "διαχειρίζομαι" τα μαθήματα, προσπαθώ, όσο μπορώ, να διασυνδέω την ύλη με τους προβληματισμούς των παιδιών κι ας σημαίνει αυτό πως κάποιοι στόχοι του απς και του δεπς δεν θα υπηρετηθούν (αν δεν ξέρετε τι είναι τα απς και τα δεπς, βουρ για τη σελίδα του Παιδαγωγικού, εκεί είναι η μόνιμη κατοικία τους).

Και να έχω σήμερα να "παραδώσω" την ενότητα Φιλοσοφία και Λογική. Κι έτρεμα τη στιγμή που τα παιδιά θα αναγκάζονταν να διαβάσουν την ενότητα. Τις ακροβασίες για το τι είναι και το τι δεν είναι η Λογική, τον ατελείωτο βερμπαλισμό για τις διαφορές του Αριστοτέλη με τους Στωικούς και την απίστευτα μικρή αναφορά στη συμβολική λογική και τις σύγχρονες προσεγγίσεις. Τα κείμενα του βιβλίου δε βοηθούν, για το βιβλίο του καθηγητή καλύτερα να μη μιλήσω... Κι είπα να καταφύγω, ως συνήθως, στο "αλλιώς" και τους έδειξα το Logicomix, το κόμικ που υπογράφουν οι Απόστολος Δοξιάδης, Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου, Αλέκος Παπαδάτος και Ανύ ντι Ντόνα και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Και σαν από θαύμα η τάξη ζωντάνεψε. Φαίνεται πως έχουμε φτάσει σε τέτοιο σημείο που κάθε (μικρή) διαφυγή από το τετριμμένο να εκλαμβάνεται ως καινοτομία, να μοιάζει με αεράκι που ανανεώνει τη μουχλιασμένη αποθήκη. Οι αφηρημένες ιδέες έγιναν συγκεκριμένες, τα παράδοξα του Ράσελ σταμάτησαν να είναι νοητικά παιχνίδια, βρήκαν το δρόμο τους να συναντηθούν με τους προβληματισμούς των μαθητών. Είναι και το αριστουργηματικό σενάριο του Δοξιάδη, είναι και η γλώσσα του κόμικ τόσο κοντά στην αναγνωστική πρόσληψη των μαθητών, που όπως υποστηρίζει ο ίδιος σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ, είναι ο τρόπος ο κόσμος των μαθηματικών και της φιλοσοφίας να γοητεύσει και όσους δεν είναι ειδικοί.

Το «Logicomix» είναι  ένα βιβλίο κόμικς που γεννήθηκε σε ένα ατελιέ στην Πλάκα, με πρωταγωνιστή έναν χαρισματικό επιστήμονα, συμπρωταγωνιστές επιστήμονες του 20ού αιώνα. Αρχίζει σε μια παλιά σοφίτα ενός εγγλέζικου αρχοντικού. Εκεί από όπου οι Απόστολος Δοξιάδης, Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου, Αλέκος Παπαδάτος, Ανύ ντι Ντόνα ξεκίνησαν την ιδέα για το σενάριο και την εικονογράφηση ενός ταξιδιού γνώσης και αυτογνωσίας του φιλοσόφου, μαθηματικού, νομπελίστα Μπέρτραντ Ράσελ.

Μέσα από αυτό το ταξίδι στην πνευματική περιπέτεια του Μπ. Ράσελ, οι Απόστολος  Δοξιάδης και Χρίστος Παπαδημητρίου έχουν την ευκαιρία να διαφωνήσουν ως και για το αληθινό νόημα της ιστορίας που αφηγούνται και δίνουν  στον αναγνώστη δυο διαφορετικές ερμηνείες της. "Παράλληλα, το μέρος αυτό χρησιμεύει ως μεγεθυντικός φακός, που εστιάζει σε κάποια σημεία της ιστορίας και τα εξηγεί χωρίς να τη βαραίνει. Γιατί το «Logicomix» δεν είναι ούτε «λογική για αρχαρίους», ούτε «εκλαΐκευση». Ο βασικός σκοπός του είναι αυτός του μυθιστορήματος: να πει μια ιστορία ανθρώπων, με τις ιδέες και τα πάθη τους.

Λόγω της γλώσσας των εικόνων, το κόμικς «ταξιδεύει» καλύτερα, όχι μόνο μεταξύ διαφορετικών γλωσσών και πολιτισμών, αλλά και ηλικιών και μορφωτικών επιπέδων- με αυτή την έννοια είναι λίγο σαν τη μουσική. Επιπλέον διαθέτει διόδους προς τη μαγεία και το χιούμορ, δυο διαστάσεις που συχνά αγνοούν οι φόρμες που βασίζονται αποκλειστικά στον λόγο".

Βεβαίως, αυτές τις απλές αλήθειες τα σχολικά βιβλία τις αγνοούν. Είναι και οι στόχοι των απς και των δεπς που δεν υπηρετούνται από τέτοιες "ελαφρολαϊκές" προσεγγίσεις... Ή μήπως όχι;

Διαβάστε τη συνέντευξη του Απ. Δοξιάδη στα ΝΕΑ

Βιβλιομπλογκοπαίχνιδο

Συνεχίζω το βιβλιομπλογκοπαίχνιδο και παίρνω την πάσα του laspan. Μόνο που η μπαλιά με βρήκε να χαζεύω την εξέδρα και ξύπνησα από τις αποδοκιμασίες του πλήθους. Τεσπα.

Οι όροι του παιχνιδιού είναι οι εξής:

1. Πιάνουμε το βιβλίο που βρίσκεται πιο κοντά μας αυτή τη στιγμή.
2. Το ανοίγουμε στη σελίδα 123 (αν είναι μικρό, παίρνουμε το επόμενο κοντύτερα σε μας, που να έχει τουλάχιστον 123 σελίδες).
3. Βρίσκουμε την πέμπτη πρόταση.
4. Αντιγράφουμε τις επόμενες τρεις, δηλαδή την έκτη, έβδομη και όγδοη πρόταση και
5. Βρίσκουμε άλλους πέντε να τους ?βάλουμε? στο παιχνίδι.

"Με την προώθηση των εκπαιδευτικών δικτύων στην Ευρώπη, το στοιχείο της δημοκρατίας συρρικνώνεται, καθώς οι συλλογικοί φορείς (ενώσεις εκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών, φοιτητών, συνδικαλιστικές οργανώσεις) της εκπαίδευσης είναι οργανωμένοι σε εθνικό επίπεδο. Χωρίς να λάβουμε υπόψη μας τους ιδεολογικούς και πολιτικούς προσανατολισμούς των συλλογικών φορέων (κρίσιμο θέμα που απαιτεί ευρεία έρευνα), και μόνο η οργανωτική ανεπάρκεια αναφοράς τους στο υπερεθνικό επίπεδο, καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή τον έλεγχο των λειτουργιών της Ε.Ε. για τη σχολική και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η εφαρμογή των προγραμμάτων ανατίθεται σε επιτροπές που λειτουργούν υποβοηθητικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε Εθνικά Γραφεία, όργανα στα οποία δεν προβλέπεται καμιά συμμετοχή συλλογικών φορέων, ούτε καν με στόχο την απόσπαση της κοινωνικής συναίνεσης."

Γρόλιος Γ., Ιδεολογία Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Πολιτική, Λόγος και Πράξη των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων για την Εκπαίδευση.

Αν ο σκοπός του παιχνιδιού είναι η εύρεση του εκτενέστερου κειμένου, μην το ψάχνετε περισσότερο. Έχω κερδίσει από χέρι. Επειδή όμως, παίζω για την ομάδα (λέμε τώρα) κάνω μια υποδειγματική γιόμα στη μεγάλη περιοχή, ήτοι τους:  gp3, School Flies, Καρτσιώτης Θεόδωρος, ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ-ΧΗΜΕΙΑΣ, dadamid's blog.

Gunar Hering: Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936

Ένα βιβλίο που διάβασα πρόσφατα και με εντυπωσίασε τόσο με τον πλούτο των στοιχείων του -προϊόν μακρόχρονης έρευνας - όσο και με τον γόνιμο προβληματισμό του είναι το δίτομο έργο του Gunar Hering "Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936". Παρότι, για να είμαι ειλικρινής, ξεκίνησα τη μελέτη του για να εμπλουτίσω το υλικό του αντίστοιχου κεφαλαίου της Ιστορίας Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου, στην πορεία ανακάλυψα  ότι η ανάλυσή του δεν περιορίζεται στο κομματικό και πολιτικό σύστημα αλλά προεκτείνεται στην κοινωνική δομή, την οικονομία, το ιδεολογικό και πνευματικό κλίμα και τις κοινωνικές συγκρούσεις της εποχής.

Ο Γκούνναρ Χέρινγκ (1934-1994) υπήρξε διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βιέννης, υφηγητής του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, καθηγητής Ιστορίας της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης στο Πανεπιστήμιο Γκέττινγκεν και καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Γνώστης των περισσότερων βαλκανικών γλωσσών, δημοσίευσε μελέτες για πολιτκά, κοινωνικά, πνευματικά και ιδεολογικά ζητήματα της νεότερης βαλκανικής και ελληνικής ιστορίας.

Το δίτομο έργο του "Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936", που εκδόθηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας σε μετάφραση Θόδωρου Παρασκευόπουλου είναι προϊόν μακρόχρονης εξαντλητικής έρευνας, μεθοδικής σπουδής και γόνιμου στοχασμού και εξιστορεί τη δημιουργία και τους μετασχηματισμούς των ελληνικών πολιτικών κομμάτων κατά την περίοδο 1821-1936. Ο συγγραφέας αναλύει τις ιδεολογικές θέσεις και  τα προγράμματα των κομμάτων, τους άρρητους στόχους και τις πρακτικές πολιτικές αποφάσεις τους, την οργανωτική δομή, τις προπαγανδιστικές μεθόδους και τις αντιπαραθέσεις τους. Αντιμετωπίζοντας κριτικά την παλαιότερη ιστοριογραφία, η οποία προσέγγιζε συνήθως το κομματικό φαινόμενο με αρνητική προδιάθεση, επισημαίνει τις μεθοδολογικές αδυναμίες των ιστορικών ερμηνειών που υπερτονίζουν το ρόλο των προσωπικών φιλοδοξιών, των εξωτερικών επιρροών ή των πελατειακών σχέσεων.

Ο αδαής δάσκαλος

Ένα σχόλιο της arganasta μου θύμισε ότι μέρες τώρα αναβάλλω ένα κείμενο για το βιβλίο του Ζακ Ρανσιέρ, "Ο αδαής δάσκαλος, πέντε μαθήματα πνευματικής χειραφέτησης", που διάβασα πρόσφατα, μετά την παρουσίασή του από τον πάντα ενημερωμένο και ανήσυχο Θανάση Γιαλκέτση στο ένθετο Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας.

Κείμενο συναρπαστικό, που ενώ αρχικά με "σόκαρε" για την επίθεση που επιχειρεί στην παιδαγωγική επιστήμη και τις παιδαγωγικές θεωρίες, με οδήγησε στη συνέχεια σε μια διαδικασία αναστοχασμού για τις προτεραιότητες στο καθημερινό εκπαιδευτικό έργο.

Το 1818, ο Γάλλος δάσκαλος Ζοζέφ Ζακοτό, βρέθηκε εξόριστος στη Λουβέν να διδάσκει Ολλανδούς φοιτητές που δε γνώριζαν γαλλικά ενώ και ο ίδιος δε γνώριζε φλαμανδικά. Ο Ζακοτό έδωσε στους φοιτητές του μια δίγλωσση έκδοσή του «Τηλέμαχου» του Φενελόν και τους ζήτησε να μάθουν το γαλλικό κείμενο με τη βοήθεια της μετάφρασης.

Η επιτυχία του παιδαγωγικού του πειράματος υπήρξε μεγάλη και ο Ζακοτό συμπέρανε ότι η γνώση δεν είναι απαραίτητη στη διδασκαλία, ούτε η ερμηνεία απαραίτητη στη μάθηση. Τα αποτελέσματα αυτού του ασυνήθιστου πειράματος παιδαγωγικής τον οδήγησαν στη διαπίστωση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι εξίσου νοήμονες. Βασισμένος σ' αυτήν τη διαπίστωση, ο Ζακοτό επινόησε μια συνολική προσέγγιση στα ζητήματα μάθησης  και μια μέθοδο που ονόμασε πνευματική χειραφέτηση, μια μέθοδο που επιτρέπει, για παράδειγμα, σε αναλφάβητους γονείς να διδάξουν οι ίδιοι τα παιδιά τους.Εκκινώντας από το (αμφιλεγόμενο) πείραμα του Ζακοτό, ο Ζακ Ρανσιέρ, φιλόσοφος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού St. Denis, επιτίθεται στις τρέχουσες εκπαιδευτικές και κοινωνιολογικές θεωρίες προτείνοντας μια ριζοσπαστική αναδιατύπωση των όρων εξασφάλισης της ισότητας αλλά και της ελευθερίας.

Παρότι η επίθεση στα παιδαγωγικά συστήματα και θεωρίες αρχικά σοκάρει, γρήγορα γίνεται κατανοητό ότι στόχος του Ρανσιέρ είναι η επαναδιατύπωση των σκοπών της εκπαίδευσης. Η ισότητα δεν είναι στόχος προς επίτευξη (αφού η παιδαγωγική θεωρία διαιωνίζει την πνευματική ανισότητα μιας και ο μαθητής δεν πρόκειται ποτέ να ξεπεράσει τον παιδαγωγό ούτε ο λαός τη "φωτισμένη" ελίτ) αλλά σημείο εκκίνησης μιας πνευματικής χειραφέτησης χάρη στην οποία, ακόμα και στους κόλπους μιας άνισης κοινωνίας, διαμορφώνεται η δυνατότητα μιας κοινότητας ίσων. Όμως, η ισότητα δεν χαρίζεται από φωτισμένους παιδαγωγούς, αλλά ασκείται και επιβεβαιώνεται από όσους είναι ικανοί να χρησιμοποιούν μόνοι τους την πνευματική τους δύναμη.

Εικονοκλαστικό και ρηξικέλευθο το βιβλίο του Ρανσιέρ, συνιστά μια χρήσιμη πνευματική άσκηση (και) για εκπαιδευτικούς, μας καλεί να ξανασκεφτούμε τις παιδαγωγικές προτεραιότητες και να επανακαθορίσουμε το περιεχόμενο της σχέσης μας με τους μαθητές.